CHI PHÍ LEO THANG NHÀ THẦU XÂY DỰNG CẠNH TRANH GAY GẮT
Thiếu hụt lao động, giá vật liệu leo thang khiến nhiều nhà thầu xây dựng rơi vào thế khó, buộc phải nâng năng lực cạnh tranh, theo Chủ tịch Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng.
Tại họp báo đánh giá năng lực nhà thầu Việt Nam sáng 30/6, ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng (VACC), cho biết ngành xây dựng đang đối mặt nhiều thách thức trong bối cảnh đầu tư công được đẩy mạnh. Ông nói, hiện nay không ít dự án đầu tư công gặp khó trong việc lựa chọn nhà thầu. Nguyên nhân là việc lập dự toán đầu tư vẫn dựa trên các hệ thống định mức, đơn giá được công bố, chưa phản ánh đúng chi phí thực tế.
Ông ví dụ đơn giá nhân công trong định mức nhà nước hiện chỉ khoảng 350.000 đồng một ngày công. Trong khi trên thị trường, các doanh nghiệp phải trả từ 700.000 đồng đến 1 triệu đồng một ngày công với nhiều vị trí lao động kỹ thuật. Tương tự, giá vật liệu xây dựng do các Sở Xây dựng công bố ở nhiều địa phương cũng thấp hơn giá mua thực tế từ 15-20%.
Sự chênh lệch này dẫn đến tình trạng tổng mức đầu tư của một số dự án không còn phù hợp với thực tế thi công. Khi chi phí thực tế cao hơn đáng kể so với chi phí được tính toán trong hồ sơ mời thầu, nhà thầu sẽ phải cân nhắc rất kỹ trước khi tham gia. "Có những trường hợp nếu trúng thầu, nguy cơ thua lỗ rất lớn", ông Hiệp chia sẻ.
Ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng Việt Nam (VACC), phát biểu tại họp báo ngày 30/6. Ảnh: Báo Tiền Phong
Cùng với chi phí leo thang, thiếu hụt nhân lực cũng là bài toán lớn với doanh nghiệp xây dựng thời điểm này. Báo cáo của VACC chỉ ra mỗi năm ngành cần bổ sung khoảng 400.000-500.000 lao động, quy mô lực lượng có thể đạt 12-13 triệu người vào năm 2030. Tuy nhiên, khoảng 75% lao động hiện nay vẫn là thời vụ, chưa qua đào tạo bài bản, ảnh hưởng đáng kể đến năng suất và chất lượng thi công.
Theo tính toán của VACC, một công nhân trong lĩnh vực xây dựng hạ tầng giao thông mỗi năm chỉ tạo ra khoảng 500-600 triệu đồng giá trị sản lượng. Trong khi đó, tổng quy mô đầu tư công hiện nay đã lên tới khoảng 1 triệu tỷ đồng. Với khối lượng công việc như vậy, nguồn nhân lực hiện có của ngành xây dựng mới chỉ đáp ứng được khoảng 50-60% nhu cầu thực tế.
Chủ tịch VACC cho biết đã kiến nghị Bộ Xây dựng sớm điều chỉnh hệ thống định mức, đơn giá xây dựng để bảo đảm hiệu quả đầu tư, giúp thị trường xây dựng cạnh tranh lành mạnh hơn. Hiệp hội cũng đề xuất các nhà chức trách cần có chương trình dài hạn về phát triển nguồn nhân lực cho ngành xây dựng đồng thời thúc đẩy ứng dụng công nghệ, tự động hóa nhằm giảm phụ thuộc lao động thủ công.
Công trường sân bay Long Thành, Đồng Nai, tháng 3/2026. Ảnh: Quỳnh Trần
Tại họp báo, các diễn giả nhìn nhận ngành xây dựng Việt Nam đang phát triển một cách tự phát theo yêu cầu thị trường dù ngành này sở hữu lực lượng tham gia lớn, ước tính hơn 10.000 doanh nghiệp.
Ông Đàm Đức Biên, Phó cục trưởng Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng (Bộ Xây dựng) cho rằng thị trường vẫn thiếu một hệ thống cơ sở dữ liệu đầy đủ, cập nhật và được đánh giá khoa học về năng lực doanh nghiệp. Đây là yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh và hỗ trợ chủ đầu tư trong lựa chọn nhà thầu.
Chương trình đánh giá năng lực sẽ hoạt động phi lợi nhuận, dự kiến tổ chức lần đầu vào cuối năm nay, triển khai định kỳ hai năm một lần. Giải pháp này nhằm xây dựng công cụ tham chiếu cho chủ đầu tư và cơ quan quản lý khi chọn nhà thầu, góp phần xây dựng cơ sở dữ liệu chung cho ngành xây dựng.
Ở phía nhà thầu, ông Hoàng Thiệu Bảo, Phó giám đốc Ban Xây dựng Vinaconex, cho biết việc xếp hạng không chỉ giúp doanh nghiệp được ghi nhận trong nước mà còn tạo uy tín với các chủ đầu tư quốc tế. Ông kiến nghị quy trình nộp hồ sơ cần đơn giản hóa, giảm tối đa thủ tục và quy định rõ hình thức xác thực hồ sơ để các nhà thầu tham gia thuận lợi.
Tại cuộc họp, ông Đàm Đức Biên cho biết Bộ Xây dựng ủng hộ thí điểm chương trình xếp hạng nhà thầu của VACC. Cơ quan này đồng thời đề nghị mở rộng phạm vi đánh giá để chuẩn hóa năng lực doanh nghiệp, nâng cao sức cạnh tranh của ngành xây dựng Việt Nam.
Nguồn: https://vnexpress.net/
